بعضی از بچه های کلاس معتقد بودند که دروس عمومی، غولی شده که مانع از فارغ التحصیل شدنشان می شود. بعضی هم وجود این دروس را برای بالا بردن معدلشان ضروری می دانستند! اما درباره ضرورت وجود دروس عمومی، یک استاد دانشگاه با تأکید بر آن معتقد است که باید در نحوه ارایه آن تجدید نظر شود.
هادی وکیلی، درباره لزوم وجود این دروس می گوید: دروس عمومی در اکثر دانشگاه های دنیا در مقطع کارشناسی تدریس می شود، اوضاع خاص اجتماعی، تاریخی و فرهنگی کشورهای مختلف اقتضا می کند که دروس عمومی آنها نیز متناسب با شرایط کشورشان باشد. در برخی از دانشگاه های آمریکا بین دو تا چهار واحد، تاریخ آمریکا ارایه می شود تا علاوه بر اینکه فرد، کارشناس در یک رشته می شود، بتواند دیدگاهی جامع و هویتی نسبت به شرایط و موقعیتش پیدا کند. وی می افزاید: در ایران هم وجود دروس عمومی لازم است، ولی بیشتر درباره کم و زیاد شدن حجم آن بحث شده، در حالی که باید سراغ به روز کردن محتوای این دروس رفت.وکیلی می گوید: برخی از این دروس همچون آموزش زبان فارسی یا انگلیسی، به روز نیست، در حالی که روشهای پیشرفته تری برای تدریس آنها نیاز است، بنابراین روشهای تدریس و محتوای آن باید به روز شود.

زیر ذره بین آسیب شناسی
برخی از استادان و دانشجویان معتقدند که دروس عمومی در دوره دانشگاهی، اثربخشی و کارآیی لازم را ندارد. مدیرکل نظارت و برنامه ریزی وزارت علوم معتقد است که دروس عمومی اهمیت خود را در برنامه های آموزشی دارد، اما اثربخشی آن باید بررسی شود.رضا عامری می گوید: در تمام نظام های آموزشی دنیا به مقوله فرهنگ، تاریخ، زبان و ارتقای بینش اعتقادی دانشجویان توجه می شود، پس نمی توان گفت که این دروس چون عمومی هستند، اهمیتی ندارند، اما بحث اثربخشی آنها موضوع مهمی است که این دروس در دانشگاه های ما تا چه میزان مورد توجه قرار گرفته و می گیرد و آیا آن رسالت و نقشی را که باید داشته باشند، بر عهده دارند یا فقط به دروسی تبدیل شده که دانشجو آنها را می گذراند تا نمره ای بگیرد.
وی با تأکید بر ورود به این بحث از بعد آسیب شناسی خاطرنشان می کند: درباره جایگاه این دروس و نحوه اجرای آن باید توجه و دقت بیشتری شود، حتی محتوا و نحوه ارایه آنها نیز باید تا حد زیادی تغییر کند تا اثربخشی لازم را داشته باشد.معاون آموزشی وزیر علوم نیز معتقد است: بررسی ها نشان داده، اگر دروس عمومی خوب ارایه شوند، کارآیی دارند.حسین نادری منش با اشاره به روند بازنگری دروس دانشگاهی می گوید: بنده در کسوت استاد دانشگاه می بینم که متأسفانه دانشجویان ما حتی در مقاطع بالاتر، گاهی یک نامه ساده هم نمی توانند بنویسند و ادبیات درخواست هایشان بسیار ابتدایی است. به گفته وی، وجود دروسی همچون ادبیات، لازم است، زیرا یک دانشجوی مهندسی باید در سطح متوسط با این دروس آشنا شود. نادری منش اضافه می کند: گله این است که چرا این دروس خوب ارایه نمی شود بنابراین برای بهتر ارایه شدن آنها باید فکر شود.

دانشجویان تک بعدی!

بخشی از وظیفه نظام آموزش عمومی کشور، دانایی فرد تا حدی از دانش عمومی در حوزه های مختلف است. کاری که در دوره کارشناسی بر دوش «دروس عمومی» گذاشته شده است. اما چه ضرورتی دارد، مطالبی که در دوران دبیرستان گذرانده شده، بار دیگر در دانشگاه بازخوانی شود؟
عامری می گوید: این درست که خیلی از این دروس را در دوران قبل از دانشگاه داریم، اما دانش آموزان دروس تخصصی همچون حسابان، ریاضیات، شیمی، فیزیک را در سطح متوسط فرا می گیرند، اما در دانشگاه این دروس از منظر بالاتر و با محتوای جدیدتر مورد ارزیابی قرار می گیرد. وی معتقد است: درس تربیت بدنی برای دانشجویی که تمام وقتش را در کلاس درس می گذراند و نیاز به نشاط روحی و آمادگی جسمانی دارد، ضروری است.نادری منش هم بر این امر تأکید دارد، اما ایرادها را متوجه نوع اجرا و نحوه ارایه آن دروس می داند.یک استاد دانشگاه نیز می گوید: متخصصان تعلیم و تربیت، دانش عمومی را امری مستمر و جاری می دانند و این طور نیست که فقط در دوره دبیرستان و یا دبستان به آنها توجه شود، بلکه در دوره دانشگاه نیز باید تقویت شود و تمام بار را نمی توان بر دوش نظام آموزش عمومی گذاشت.معاون آموزشی وزیر علوم با بیان اینکه یکی از مشکلات امروز این است که دانشجویان بیش از حد دارند تک بعدی می شوند، پرورش استعدادهای آنان را وظیفه دروس عمومی دانسته و می افزاید: برای نمونه دانشجوی المپیادی از خیلی چیزها دور می افتد و به دانشجوی ممتاز گوشه گیری تبدیل می شود که حتی نمی تواند با همسالان خود ارتباط برقرار کند. متأسفانه از این منظر به دروس عمومی هم در آموزش و پرورش و هم در آموزش عالی، کم توجهی می شود.نادری منش می گوید: برخی از دروس عمومی، اختیاری است و این حق انتخاب، همراه با علاقه دانشجوست. تجربه نشان داده که دروس عمومی نیاز است، اما نباید به دروسی تبدیل شود که دانشجو فکر کند فقط باید از آن نمره بیاورد مثلاً تربیت بدنی لازم است که با ارایه خوب، به بهبود وضعیت جسمانی و سلامتی فرد کمک کند.

دروسی که سمبل می شوند
مشکل و ایراد دیگر درباره دروس عمومی، نحوه ارایه آن و تأمین استاد است. این دروس عموماً به شکل خودخوان در دانشگاه ها ارایه می شود. مدیرکل نظارت و ارزیابی وزارت علوم می گوید: نحوه ارایه این دروس، جای نقد دارد. در برخی از دانشگاه ها که امکانات و توجه بیشتری دارند، خوب ارایه می شود و استادان خوبی هم دارد و در برخی از دانشگاه ها هم، به قول دانشجویان سمبل می شود، در حالی که دروس عمومی، باید استاد محور باشد. اگر درس اخلاق اسلامی را یک استاد خوب و آگاه تدریس کند، تأثیر دارد نه اینکه دانشجو به شکل خودخوان یک کتاب 200 صفحه ای را بخواند و بعد هم بروند امتحان بدهد، این شیوه، جز رفع تکلیف چیز دیگری نیست. وی درباره مشکل کمبود استاد معارف، تأسیس دانشگاه معارف اسلامی در قم و تقویت این رشته در برخی از دانشگاه ها و نیز کمک گرفتن از توان حوزه را در تأمین استادان این حوزه مؤثر دانسته و اظهار امیدواری می کند که طی سه چهار سال آینده نسبت استاد به دانشجو در این دروس به حد استاندارد برسد.نادری منش نیز می گوید: نحوه ارایه این دروس در دانشگاه ها، به طور مرتب بررسی و رصد می شود تا با مشخص شدن میزان اثربخشی، به راه های ارایه بهتر آن برسیم. به گفته وی، این ذهنیت که وجود دروس عمومی در دانشگاه ها نیاز نیست، یک ذهنیت غیرتخصصی و غیرعلمی است، بلکه باید برای ارایه بهتر آنها و کارآیی این دروس برنامه ریزی شود.